België heeft, net als een reeks andere landen, een systeem van 'tax free shopping' voor niet-EU burgers. Wie voor meer dan vijftig euro bij een winkel koopt, kan bij het verlaten van ons land de BTW op die aankopen terugvragen. Voor kleding zal dat bijvoorbeeld 21 procent zijn, voor pralines, ook een populair souvenir, zes procent. "Bedoeling van de vrijstelling is om lokale economie aan te zwengelen door toeristen te verleiden hier te kopen" , zo zegt Ziv Tirosh, mede-oprichter en CEO van Refundit aan Data News. Maar van het systeem wordt zelden gebruik gemaakt, omdat de hoeveelheid bureaucratische hordes voor zo'n terugbetaling groot is. Een smartphone-app moet daar verbetering in brengen.

De Israëlische start-up Refundit, opgericht door Tirosh en Uri Levine (co-founder van Waze), wil het hele proces digitaliseren. Want dat is nu nog volledig op papier gebaseerd, zo vertelt Tirosh. "Je loopt een winkel binnen als toerist, en moet eerst vragen of die winkel BTW-terugbetalingen toelaat. Dat is een hele papierwinkel voor de retailer, dus de kleine winkels hebben dat al niet. De groten wel, die gebruiken daar meestal een van de bureaus voor die deze tussenkomst regelen. Dus dan moet je daar een formulier gaan invullen, samen met de verkoper. Dat formulier wordt dan aan het betalingsbewijs geniet, en met die hele handel ga je naar de luchthaven en ga je in de rij staan voor de douane."

De douane kijkt een en ander na en als alles klopt, krijgt de toerist een stempel, waarmee hij op de luchthaven naar de stand van het terugbetalingsbureau kan gaan, om het geld te ontvangen. "Die terugbetalingsbureaus vragen meestal dertig tot veertig procent commissiegelden. Wij vragen negen procent", merkt Tirosh fijntjes op.

Dat kan digitaal

De omslachtigheid betekent dat veel toeristen niet van het systeem gebruik maken, zo zegt Refundit. Een negentig procent van de terugbetalingen, goed voor 23 miljard euro wereldwijd, zou niet aangevraagd worden. Door de papierhandel te verminderen, moet dat makkelijker gaan. "Wanneer een toerist onze app gebruikt, moet hij alleen nog een foto van het betalingsbewijs maken," zegt Tirosh. In die zin lijkt het systeem wat op onkostenapps als Rydoo, al is de motor erachter anders. "Een toerist krijgt meteen te zien hoeveel zijn terugbetaling zal bedragen", zegt Tirosh. Enkele uren voordat de hij of zij naar de luchthaven moet vertrekken, kan de aanvraag worden doorgestuurd. "De douane-agenten krijgen dan een aanvraag op hun scherm, met duidelijke foto's van de verschillende betalingsbewijsjes, eventueel aangevuld met extra informatie die wij hebben over bijvoorbeeld frauduleuze winkels. De douane kan dan de beslissing nemen, dat blijft wel bij hen liggen." Is alles in orde, dan kunnen toeristen hun bevestiging voor BTW-terugbetaling al krijgen voordat ze naar de luchthaven vertrekken, en hoeven ze alvast niet in die wachtrij te gaan staan.

'Wij zijn een sociale start-up'

Belangrijk voordeel van de app, volgens de oprichters, is bovendien dat de winkel in kwestie nu niets meer moet doen. "De realiteit is dat als je nu als toerist een klein winkeltje in Namen binnenloopt, dat ze niet weten hoe ze dat moeten doen. Da's momenteel iets voor de grote ketens. En omdat die last wegvalt, staat het systeem ook ineens open voor de kleintjes", zegt Tirosh. "Wij zijn een sociale start-up, omdat we kleine winkels en kleine toeristen helpen. Het is eigenlijk een gratis korting die winkels kunnen aanbieden."

Opmerkelijk: België is het eerste land dat met Refundit in zee gaat. "Jullie zijn de eersten om mee te doen, de eersten ook die het meteen snapten, wat we willen doen", aldus Tirosh. Het bedrijf draait nu een piloot in ons land, die erop neerkomt dat de app voor toeristen hier gewoon werkt. "België is hier een leider. Dat is niet triviaal. Het is een complex systeem waarin overheid met privé samenwerkt, dat mogelijkheden biedt voor kleine winkels om meer te verkopen." Refundit heeft alvast zijn eerste kantoor, inclusief een eerste Belgische werknemers, in Brussel. Van daaruit wordt er onder meer onderzocht hoe het bedrijf kan uitbreiden naar andere Europese landen. Het werkt onder meer samen met juridische adviseurs van PwC Legal, om de regels in de verschillende landen van de EU te doorgronden.

Focus op Europa

Want de focus ligt op Europa, aldus Tirosh: "Er zijn 52 landen met zo'n terugbetalingssysteem, en daarvan liggen er 28 in de EU." In combinatie met een grote concentratie aan toeristische attracties, is het alvast geen gek idee om te proberen eerst hier voet aan grond te krijgen. Het volgende land dat aan de beurt is, is Slovakije.

Qua klanten mikt Refundit dan weer op de grote landen die van het systeem gebruik kunnen maken, landen als de Verenigde Staten, China en Rusland. "Voor Europeanen is het ook relevant als ze bijvoorbeeld willen shoppen in Mexico of Singapore", voegt Tirosh nog toe. Belangrijkste driver voor de app, zo zegt hij nog, is de groei in wereldwijd toerisme. "Die komt er door goedkopere luchtvaartmaatschappijen, en door een groeiende middenklasse. Amper negen procent van de Chinezen heeft vandaag een paspoort. Dat zijn er 120 miljoen die de economische ladder beklommen hebben en die genoeg geld hebben gespaard om te gaan reizen. Dat is de eerste generatie, en er gaan er steeds meer bijkomen. Als je die wachtrijen op de luchthaven ziet, die gaan alleen maar toenemen."

Refundit werd een jaar en zeven maanden geleden opgericht door twee 'serial entrepreneurs'. Tirosh stond aan de wieg van Stockton, terwijl Uri Levine mee Waze heeft opgericht. De start-up is privaat gefinancierd en werkt vanuit Israel, met een twintigtal werknemers.